Κλειστά
  • English
  • Η Ανοικτή Πρόσβαση στο πλαίσιο του Horizon 2020

    Η Ανοικτή Πρόσβαση αποτελεί βασική αρχή του ερευνητικού προγράμματος Horizon 2020. Η γνώση και η καινοτομία, τοποθετούνται στο κέντρο της προσπάθειας για μία πιο έξυπνη και ευέλικτη οικονομία. Η απρόσκοπτη πρόσβαση στη γνώση, βοηθά:

    • στην επέκταση και τη βελτίωση της ποιότητας των αποτελεσμάτων
    • στην προώθηση της συνεργασίας και την αποφυγή επαναλήψεων
    • στην επιτάχυνση της καινοτομίας
    • στην εμπλοκή των πολιτών και της κοινωνίας.

    Η Ανοικτή Πρόσβαση στο Horizon 2020 συνίσταται σε δύο βήματα που πρέπει να κάνουν οι δικαιούχοι του προγράμματος. Την κατάθεση (deposit) των ερευνητικών αποτελεσμάτων (δημοσίευση και δεδομένα) και τη διασφάλιση της ελεύθερης πρόσβασης, είτε μέσω του αποθετηρίου που έχει γίνει η κατάθεση, είτε μέσω περιοδικών ανοικτής πρόσβασης.

    Είναι υποχρεωτική η δημοσίευση της έρευνάς μου;

    Στο πλαίσιο του Horizon 2020, κάθε δικαιούχος πρέπει να διασφαλίσει την απρόσκοπτη πρόσβαση σε όλες τις αξιολογημένες από ομότιμους κριτές δημοσιεύσεις (peer-review publications) που σχετίζονται με τα αποτελέσματα της έρευνας για την οποία έχει χρηματοδοτηθεί.

    Σε τι μορφή;

    Οι δικαιούχοι μπορούν να καταθέσουν

    • είτε ένα ηλεκτρονικό αρχείο με το υπό δημοσίευση άρθρο το οποίο θα περιλαμβάνει όλες τις διορθώσεις και τις αλλαγές που έχουν γίνει από τον εκδότη (pre-print version)
    • είτε την τελική μορφή του άρθρου όπως αυτή δημοσιεύτηκε στο περιοδικό στην περίπτωση που ο εκδότης το επιτρέπει (post-print version)

    Που μπορώ να καταθέσω τα αποτελέσματα της έρευνάς μου;

    Οι ερευνητές έχουν την ελευθερία να επιλέξουν το αποθετήριο που καλύπτει τις ανάγκες τους και μπορεί να είναι:

    • το Ιδρυματικό Αποθετήριο του Πανεπιστημίου Πατρών Νημερτής, ή
    • ένα θεματικό αποθετήριο (π.χ. arXiv.org, SSRN, CiteSeerX, RePEc, κλπ. )

    Υπάρχουν χρονικοί περιορισμοί;

    Οι δικαιούχοι πρέπει να καταθέσουν τα αποτελέσματα της έρευνάς τους το αργότερο μέχρι την ημερομηνία δημοσίευσης του αντίστοιχου άρθρου. Θεμιτή είναι και η συνοδευτική κατάθεση των ερευνητικών δεδομένων που υπογραμμίζουν και επικυρώνουν τα αποτελέσματα της έρευνας.

    Επίσης πρέπει να εξασφαλίσουν την Ανοικτή Πρόσβαση στις δημοσιεύσεις τους μέσω του αποθετηρίου το αργότερο

    • κατά τη δημοσίευση, αν η ηλεκτρονική μορφή είναι διαθέσιμη από τον εκδότη δωρεάν, ή
    • έξι μήνες μετά τη δημοσίευση (12 μήνες αν πρόκειται για δημοσιεύσεις στα πεδία κοινωνικών και ανθρωπιστικών επιστημών), εάν πρόκειται για εμπορικό εκδότη που δεν υποστηρίζει την Ανοικτή Πρόσβαση.

    Τέλος πρέπει να διασφαλίσουν και την πρόσβαση μέσω του αποθετηρίου στα βιβλιογραφικά μεταδεδομένα της δημοσίευσής τους όπως αυτά ορίζονται στο άρθρο 29.2 του Model Grant Agreement.

    Πως μπορώ να διασφαλίσω την Ανοικτή Πρόσβαση;

    Η Ανοικτή Πρόσβαση στα δεδομένα της έρευνας γίνεται είτε με την κατάθεση της δημοσίευσης στο αποθετήριο ή/και με την δημοσίευση σε κάποιον εκδότη. Προσοχή πρέπει να δοθεί στο γεγονός ότι οι περισσότεροι εκδότες δεν εφαρμόζουν το καθεστώς της Ανοικτής Πρόσβασης στα περιοδικά τους. Συνεπώς οι επιλογές σας είναι οι εξής:

    • Επιλέγετε έναν εκδότη Ανοικτής Πρόσβασης. Σε αυτήν την περίπτωση, το κόστος δημοσίευσης του άρθρου (Article Processing Charges – APC) που σε κάθε άλλη περίπτωση επιβαρύνει τον ερευνητή, θεωρείται επιλέξιμη δαπάνη εφ’ όσον έχει προβλεφθεί στον προϋπολογισμό του έργου. Το Πανεπιστήμιο Πατρών έχει ήδη συνάψει συμφωνίες με δύο εκδότες Ανοικτής Πρόσβασης, τη Biomed Central/Springer Open και τη Royal Society of Chemistry, παρέχοντας έκπτωση στα ACP των άρθρων που προέρχονται από τους ερευνητές του. Στην περίπτωση που επιθυμείτε να υπάρξει και κάποιος άλλος εκδότης, η ΒΚΠ μπορεί να μεσολαβήσει προκειμένου να υπάρξουν αποτελέσματα για ολόκληρο το ίδρυμα.
    • Επιλέγετε εμπορικό εκδότη που δεν επιτρέπει την Ανοικτή Πρόσβαση στη δημοσίευσή σας. Σε αυτήν την περίπτωση συνήθως ο συγγραφέας εκχωρεί τα πνευματικά του δικαιώματα στον εκδότη, ο οποίος πλέον έχει τα πλήρη δικαιώματα στο έργο. Εναλλακτικά, ο συγγραφέας μπορεί να υπογράψει σε συμφωνία με τον εκδότη μία Άδεια Δημοσίευσης ή να ζητήσει με την προσθήκη κάποιου εγγράφου εξαίρεση λόγω των όρων που υπαγορεύονται από τη συμμετοχή του στο πρόγραμμα. Ένα τέτοιο παράρτημα είχε καταρτίσει η Ευρωπαϊκή Ένωση για το πρόγραμμα FP7 και ανάλογο αναμένεται και για το Horizon 2020.

    Εάν θέλετε να δείτε την πολιτική των εκδοτών σχετικά με τη δημοσίευση της τελικής μορφής του άρθρου ή κάποιας προηγούμενης μορφής (pre-print, post-print) μπορείτε να αναζητήσετε στη βάση του Project ROMEO είτε με το όνομα του περιοδικού, είτε με το όνομα του εκδότη.

    Είμαι υποχρεωμένος να παρέχω ανοικτά και τα ερευνητικά δεδομένα;

    Εκτός από τις δημοσιεύσεις, γενικά συνίσταται οι δικαιούχοι να παρέχουν ταυτόχρονα ανοικτά και τα ερευνητικά δεδομένα που τους παρείχε η ερευνητική διαδικασία. Ιδιαίτερη όμως προσοχή θα πρέπει να δοθεί στις περιπτώσεις έργων στις παρακάτω θεματικές:

    • Future and Emerging Technologies
    • Research infrastructures – part e-Infrastructures
    • Leadership in enabling and industrial technologies – Information and Communication Technologies
    • Societal Challenge: “Secure, Clean and Efficient Energy” – part Smart cities and communities
    • Societal Challenge: “Climate Action, Environment, Resource Efficiency and Raw materials” – except raw materials
    • Societal Challenge: “Europe in a changing world – inclusive, innovative and reflective Societies’
    • Science with and for Society

    Τα προγράμματα που εντάσσονται σε αυτές τις ενότητες, θα ενταχθούν στο Open Research Data Pilot για την περίοδο 2014-2015, και σύμφωνα με το άρθρο 29.3 του Model Grant Agreement έχουν την υποχρέωση να

    • καταθέσουν τα ερευνητικά δεδομένα σε ένα αποθετήριο δεδομένωνκαι να διασφαλίσουν την ελεύθερη πρόσβαση όλων των χρηστών
      • στα δεδομένα και στα σχετιζόμενα μεταδεδομένα που απαιτούνται για την τεκμηρίωση των αποτελεσμάτων της έρευνας το συντομότερο,
      • σε άλλα δεδομένα, συμπεριλαμβανομένων και των σχετιζόμενων μεταδεδομένων, όπως αυτά καθορίζονται από το “data management plan”
    • παρέχουν πληροφορίες – μέσω του αποθετηρίου – για τα εργαλεία και τα μέσα που είχαν στη διάθεσή τους οι δικαιούχοι και είναι αναγκαία για την τεκμηρίωση των αποτελεσμάτων (και την παροχή των ίδιων των εργαλείων αν αυτό είναι δυνατόν)

    Τα προγράμματα που αφορούν στις παραπάνω ενότητες εντάσσονται αυτόματα στο Open Research Data Pilot, αλλά εάν συντρέχουν οι παρακάτω λόγοι μπορούν να αποσυρθούν από το Pilot χωρίς επιπτώσεις:

    • εάν η συμμετοχή στο Open Research Data Pilot είναι ασύμβατη με τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τη συμμετοχή στο Horizon 2020 περί προστασίας των ερευνητικών αποτελεσμάτων από πιθανή εμπορική ή/και οικονομική εκμετάλλευση,
    • εάν η συμμετοχή στο Open Research Data Pilot είναι ασύμβατη με την ανάγκη για εχεμύθεια σε συνδυασμό με θέματα ασφάλειας,
    • εάν η συμμετοχή στο Open Research Data Pilot είναι ασύμβατη με υπάρχοντες κανόνες που αφορούν στην προστασία προσωπικών δεδομένων,
    • εάν η συμμετοχή στο Open Research Data Pilot μπορεί να αποδειχθεί επιζήμια ή θα έθετε σε κίνδυνο την επίτευξη του βασικού σκοπού της δράσης,
    • εάν το πρόγραμμα δεν έχει στόχο τη δημιουργία ή/και τη συλλογή ερευνητικών δεδομένων,
    • εάν υπάρχουν άλλοι έγκυροι λόγοι που να δικαιολογούν την αποχή από το Pilot (υποχρέωση αναφοράς σε ειδικά προσφερόμενο πεδίο στη φόρμα υποβολής).

    ΣΗΜΑΝΤΙΚΟ: Στο στάδιο κατάθεσης των προτάσεων, οι πληροφορίες που παρέχονται δεν αποτελούν μέρος της αξιολόγησης. Οι προτάσεις που συμμετέχουν στο Pilot δε θα ευνοηθούν όπως επίσης και η αποχώρησή τους από αυτό δε θα επηρεάσει αρνητικά την αξιολόγησή τους.

    Επιπλέον πληροφορίες

    Στο πλαίσιο της χρηματοδότησης από ερευνητικά προγράμματα, εν προκειμένω το Horizon 2020, οι περιορισμοί που αφορούν στην Ανοικτή Πρόσβαση δεν συνιστούν υποχρέωση έκδοσης των ερευνητικών αποτελεσμάτων. Οι περιορισμοί αυτοί ισχύουν μόνο στις περιπτώσεις που η δημοσίευση των αποτελεσμάτων έχει επιλεγεί ως ο τρόπος διάδοσης τους. Άλλοι τρόποι δημοσίευσης θα μπορούσαν να είναι η συμμετοχή σε συνέδρια ή η κατασκευή ιστοσελίδας.

    Επιπρόσθετα, η Ανοικτή Πρόσβαση δεν βρίσκεται στον αντίποδα της εμπορικής εκμετάλλευσης της έρευνας. Η αυτοαρχειοθέτηση μέσω ενός Ιδρυματικού Αποθετηρίου, όπως στην περίπτωση του Πανεπιστημίου μας της Νημερτούς, δίνει τη δυνατότητα επιλογής περιόδου “εμπάργκο”, μετά την οποία τα ερευνητικά δεδομένα θα είναι διαθέσιμα στο ευρύ κοινό. Συνεπώς η Ανοικτή Πρόσβαση μπορεί να συνδυαστεί ακόμα και με την αίτηση διπλώματος ευρεσιτεχνίας.

    Στην περίπτωση που κάποιος δικαιούχος δεν συμμορφωθεί με κάποιες από τις υποχρεώσεις του, τότε η χρηματοδότηση μπορεί να διακοπεί (βλ. άρθρο 43). Ακόμα, σε περίπτωση αθέτησης των υποχρεώσεων, μπορεί να ληφθούν επιπρόσθετα μέτρα τα οποία περιγράφονται στο Κεφάλαιο 6 του Multi-beneficiary General Model Grant Agreement.

    Σε κάθε περίπτωση, η Επιτροπή ενθαρρύνει τους συγγραφείς/ερευνητές να μην εκχωρούν τα πνευματικά τους δικαιώματα και να χορηγούν δεδομένες άδειες στους εκδότες. Τα Creative Commons προσφέρουν μία πληθώρα αδειών που μπορούν να καλύψουν κάθε περίπτωση.

    Πληροφορίες

    • Φιόρη Παπαδάτου, 2610 969628, fiori@lis.upatras.gr
    Share on FacebookShare on TwitterPin it on PinterestShare on LinkedIn+1Share on TumblrShare via email